वन विभाग व WCS चा अहवाल सांगतो, मुंबईत बिबट्यांची संख्या वाढली हे पर्यावरणासाठी कसे सकारात्मक?
मुंबई – देशाच्या आर्थिक राजधानीतील जंगलांमध्ये वन्यजीवांची संख्या लक्षणीय वाढताना दिसतेय. मुंबईत बिबट्यांची संख्या वाढली असून सध्या संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान आणि आसपासच्या जंगलांमध्ये एकूण 54 बिबटे आणि 4 बछडे असल्याचे नुकत्याच जाहीर झालेल्या अहवालातून स्पष्ट झाले आहे.
ही माहिती वन विभाग आणि Wildlife Conservation Society (WCS) यांच्या संयुक्त अभ्यासातून समोर आली आहे. यामध्ये स्पष्ट करण्यात आले आहे की, 2014-15 साली केवळ 31 बिबटे होते, तर 2024-25 पर्यंत ही संख्या तब्बल 23 ने वाढून 54 वर पोहोचली आहे.
मादींचा मोठा वाटा – वन्यजीव संरक्षणाला बळ
या सर्वेक्षणानुसार, 36 मादी आणि 16 नर बिबटे जंगलात आढळले असून 4 लहान बछड्यांचाही समावेश आहे. यावरून हे स्पष्ट होते की, जंगलात नैसर्गिकरित्या प्रजोत्पादन होत आहे आणि बिबट्यांची संख्या स्थिरपणे वाढत आहे. मुंबईत बिबट्यांची संख्या वाढली हे वन्यजीव संरक्षणाच्या दृष्टीने सकारात्मक संकेत मानले जात आहेत.
हे हि वाचावे
सतत निरीक्षण आणि ट्रॅप कॅमेऱ्यांचा वापर
बिबट्यांच्या या वाढीव संख्येचा मागोवा घेण्यासाठी वन विभाग आणि WCS यांनी जंगलात ट्रॅप कॅमेरे, जीपीएस कॉलर आणि थेट निरीक्षण यांसारख्या तंत्रज्ञानाचा वापर केला. या अभ्यासामुळे बिबट्यांचे हालचाली मार्ग, आहारशैली आणि निवासक्षेत्र समजून घेण्यात मदत झाली.
विशेष म्हणजे, संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान हे जगातील काही मोजक्या शहरांपैकी एक आहे जिथे एवढ्या संख्येने शिकारी प्राणी मानव वस्त्यांच्या इतक्या जवळ वास्तव्य करत आहेत.
“मुंबईत 54 बिबटे – जगातील सर्वाधिक घनतेचा बिबट्यांचा अधिवास”
मानव-बिबट्या संघर्षावर नियंत्रणाची गरज
मुंबईत बिबट्यांची संख्या वाढली असली तरी त्याचे दुसरे बाजू म्हणजे मानव-बिबट्या संघर्षाची भीती. जंगलाच्या सीमेलगत असलेल्या वस्त्यांमध्ये बिबट्यांची हालचाल वाढली आहे. काही भागात पाळीव प्राण्यांवर हल्ले झाल्याच्या तक्रारीही समोर आल्या आहेत.
त्यामुळे वन विभागाने नागरिकांना सूचना दिल्या आहेत – रात्रीच्या वेळेस एकटे फिरू नये, जंगलाजवळील भागात प्रकाशव्यवस्था योग्य ठेवावी आणि कोणत्याही बिबट्याच्या हालचाली आढळल्यास त्वरित प्रशासनाला माहिती द्यावी.
निसर्गस्नेही शहराचं यशस्वी उदाहरण
मुंबईसारख्या मोठ्या महानगरात बिबट्यांसारख्या शिकारी प्राण्यांचे अस्तित्व टिकून राहणे, हे निसर्गस्नेही शहरी नियोजनाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे. वन विभाग, पर्यावरण संघटना आणि स्थानिक नागरिक यांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे हे शक्य झाले आहे.
मुंबईत बिबट्यांची संख्या वाढली हे केवळ आकडेवारी नाही, तर पर्यावरणाशी सलोख्याने जगण्याचा संदेश आहे.
